O'zbekistonda yong'in xavfsizligi talablari: qonunlar, me'yorlar va jarimalar — 2026

Har qanday korxona rahbari ertami-kechmi quyidagi savollarga duch keladi: obyektimda yong'in signalizatsiyasi bo'lishi shartmi, uni qaysi me'yorlar bo'yicha qilish kerak va u bo'lmasa yoki ishlamasa nima bo'ladi.

Bir maqolada O'zbekistonning asosiy qonun va me'yorlarini, mulkdor majburiyatlarini va amaldagi jarimalarni jamladik.

O'zbekistonda yong'in signalizatsiyasini qaysi qonun va me'yorlar tartibga soladi?

Asosiy qonun — «Yong'in xavfsizligi to'g'risida»gi Qonun (2009-yil 30-sentabrdagi O'RQ-226). Obyektlarga umumiy talablar — Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 20-oktabrdagi 649-son qarori bilan tasdiqlangan Yong'in xavfsizligi qoidalari.

Yong'in avtomatikasiga texnik talablarni ShNQ 2.04.09-07 «Bino va inshootlarning yong'in avtomatikasi» shaharsozlik me'yorlari, shuningdek muayyan bino turlari uchun me'yorlar (masalan, jamoat binolari uchun ShNQ 2.08.02-09) belgilaydi. Me'yorlar vaqti-vaqti bilan yangilanadi, shuning uchun loyihalashdan oldin har doim amaldagi tahririni tekshiramiz.

Qaysi obyektlarda avtomatik yong'in signalizatsiyasi bo'lishi shart?

Avtomatik yong'in signalizatsiyasi va yong'in o'chirish qurilmalari bilan jihozlanishi kerak bo'lgan bino va xonalar ro'yxati yong'in avtomatikasi me'yorlarida keltirilgan. Majburiyat binoning vazifasi, maydoni, qavatlar soni va xonalarning portlash-yong'in xavfi toifasiga bog'liq.

Amalda deyarli barcha jamoat binolariga: maktablar, bog'chalar, shifoxonalar, mehmonxonalar, savdo markazlari, ofislar, omborlar, ishlab chiqarishlarga kerak. Obyektingizga aynan nima talab qilinishini bilish uchun tekshiruv buyurtma qilgan ma'qul — muhandis obyektni me'yorlar bilan solishtirib, ro'yxat beradi.

O'zbekistonda yong'in xavfsizligi talablarini buzganlik uchun jarima qancha?

2026-yil 22-iyuldan MJtK 211-moddasi bo'yicha mansabdor shaxslar uchun jarimalar yana oshdi (qonun 20.04.2026 da imzolangan). Birinchi marta buzilganda: fuqarolar uchun — 1–3 BHM, mansabdor shaxslar uchun — 3–10 BHM. Bir yil ichida takroran: mos ravishda 3–5 BHM va 10–20 BHM.

Agar buzilish yong'inga olib kelgan bo'lsa — fuqarolar uchun 5–7 BHM, mansabdor shaxslar uchun 20–25 BHM. Moʻljal uchun: hozir 1 BHM 412 000 soʻmga teng, yaʼni rahbar uchun jarima 10,3 mln soʻmgacha yetishi mumkin. Ammo asosiy xavf jarima emas, oqibatlar: obyekt faoliyatining to'xtashi, zarar, jabrlanganlar uchun javobgarlik. Soz signalizatsiya bitta katta yong'indan arzonroq.

Korxonada yong'in xavfsizligi uchun kim javobgar?

Tashkilot rahbari yoki obyekt mulkdori javobgar. Odatda buyruq bilan yong'in xavfsizligi va yong'inga qarshi himoya tizimlarining sozligi uchun mas'ul shaxs tayinlanadi.

Mas'ul shaxs tizim yoqilgan va unga xizmat ko'rsatilayotganini kuzatadi, jurnallarni yuritadi, tekshiruvlar va yo'riqnomalarni tashkil qiladi. Yirik obyektlarda yong'in-texnik komissiyalar tuziladi.

Jarimaga tushmaslik uchun: 5 amaliy qadam

1) Obyektni tekshirishni va amaldagi me'yorlar bilan solishtirishni buyurtma qiling. 2) Tizim yo'q yoki eskirgan bo'lsa — loyiha qiling va signalizatsiya o'rnating. 3) Texnik xizmat ko'rsatish shartnomasini tuzing va jurnallarni yuriting. 4) Buyruq bilan yong'in xavfsizligi uchun mas'ul shaxsni tayinlang. 5) Obyektda to'liq hujjatlar to'plamini saqlang: loyiha, ijro hujjatlari, dalolatnomalar, sertifikatlar.

DITI SERVICE bu qadamlarning barchasini kalit topshirish asosida bajaradi — auditdan tizimni topshirish va muntazam xizmat ko'rsatishgacha.

Me'yorlar signalizatsiya loyihasiga qanday ta'sir qiladi

Me'yorlar nafaqat «tizim kerakmi» degan savolni, balki uning parametrlarini ham belgilaydi: qaysi xonalarni himoya qilish, qaysi xabarlagich turi mumkin, nechta datchik o'rnatish, qanday ogohlantirish kerak, yong'inda ishlaydigan liniyalar uchun qanday kabel qo'llash, tizim zaxira quvvatdan qancha ishlashi kerak.

Shuning uchun loyiha har doim amaldagi me'yorlar bilan solishtirishdan boshlanadi — keyin aynan shuni inspektor tekshiradi.

Eng ko'p uchraydigan buzilishlar

Majburiy bo'lgan joyda signalizatsiyaning yo'qligi; nosoz yoki o'chirilgan tizim; xizmat shartnomasi va jurnallarning yo'qligi; ta'mirdan keyin yopilgan yoki yechib olingan datchiklar; olovbardosh o'rniga oddiy kabel; signalning postga uzatilmasligi; mas'ul shaxs tayinlanmagan; xodimlar signal ishlaganda nima qilishni bilmaydi.

Bu bandlarning ko'pchiligi tekshiruvdan oldin shug'ullanilsa, bir necha kunda bartaraf etiladi.